این روزها در بازار صادرات و واردات، یکی از اخبار تلخ و نگران کننده، از دست‌رفتن جایگاه ایران در بازارهای خشکبار منطقه و بازارهای جهانی است.

یکی از مهمترین دغدغه های باغداران و صادرکنندگان، افت بیش از40 درصدی تولید پسته در مقایسه با سال گذشته و همچنین جایگزینی پسته آمریکا با پسته ایران در بازارهای جهانی است.

مشکل کاهش سطح تولید و صادرات مربوط به همه استان و شهرهای پسته خیز مانند یزد، فارس، کرمان، خراسان و دامغان است.

از نطر باغداران عامل اصلی کاهش تولید، تحریم وپیامدهای آن از جمله عدم وجود سیستم آبیاری قطره ای، کیفیت پایین نهاده‌های کشاورزی، بی آبی، عدم پرداخت خسارت محصول در زمان سرمازدگی توسط سازمان‌های بیمه و ضعف صنایع تکمیلی و فرآوری از قبیل کارخانه‌های پیشرفته پوست‌کنی و سردخانه است.

کاهش صادرات پسته مسئله مهم بعدی است؛ بی‌انگیزگی صادرکنندگان و انباشت پسته در انبارهای مختلف حاصل تأثیر نوسان قیمت ارز بر قیمت نهاده‌ها و به‌ویژه اصرار دولت به ورود ارز نیمایی و تعهدات ارزی است .

پرسش جدی درباره وضعیت نابسامان فروش پسته در داخل و کاهش صادرات آن این است که آیا این وضعیت تداوم خواهد داشت و در سال‌جاری نیز باید شاهد تداوم مشکلات پیشین در بازار پسته باشیم؟

نابودی یک‌ چهارم محصول پسته

تولید پسته در سال‌جاری نسبت به سال ۹۹ بنا به‌گفته دبیرکل انجمن پسته ایران کاهش ۴۰ درصدی داشته؛ در سال ۹۹از حدود ۲۵۰ هزار تن پسته برداشت شده از استان‌های مختلف کشور بیش از ۲۳۰ هزار تن صادر شد.

اما در سال جاری وضعیت کاشت پسته متفاوت است وخامت شرایط جوی و دمای بالای ۲۵ درجه در اوایل فروردین و سرمای ناگهانی در روزهای ۱۷ و ۱۸ فروردین ۱۴۰۰ آسیب زیادی به درختان پسته زد و در شهرهای مختلف مانند یزد، خراسان، فارس و کرمان، شکوفه‌ها و پسته‌های تازه به‌بارنشسته را خشکاند.

یکی دیگر از مشکلات پسته‌کاران در سراسر کشور فقدان بارندگی و آب کافی است و در خرداد و تیر امسال علاوه براین بی‌آبی، گرمای زودرس که در برخی نقاط کرمان به ۴۵ درجه رسید، محصول پسته در حال مغزگرفتن را سوزاند. همه این اتفاقات موجب شد امسال حدود یک‌ چهارم محصول باغداران به‌دلیل نوسان‌های جوی از بین برود.

راه‌حل کاهش مخاطرات جوی

دبیرکل انجمن پسته ایران درباره راهکارهای مصونیت از آسیب‌های جوی برای تولید پسته به همشهری می‌گوید:یکی از موضوعات مهم در افزایش تولید و پرهیز از خطرات تغییرات جوی علمی‌شدن شیوه‌های کشاورزی و باغداری است. به‌عنوان مثال قطره‌ای‌کردن آبیاری هم مشکل کمبود آب را حل می‌کند و هم فصل آبیاری را از یک‌ ماه به  ۱۰روز کاهش می‌دهد. حسین رضایی استفاده از ماشین‌های باد، تولید مه، استفاده از تجهیزات گرمایشی و منعکس‌کننده نور را هم در کاهش آسیب سرما و گرمازدگی محصول پسته مؤثر می‌داند. اما استفاده از این تجهیزات بسیار هزینه‌بر است و بنا به‌گفته باغداران، دولت علاوه بر اینکه خود توجهی به مکانیزه‌شدن کشاورزی دارد و تسهیلات لازم برای به‌کارگیری آن را در اختیار باغدار قرار نمی دهد.

تدبیر موقت صادرکنندگان پسته

پیمان‌سپاری ارزی در کنار مشکلات تولید، ، صادرات پسته را دشوار کرده است که درصورت عدم رفع این موانع ارزی، امسال و سال‌های آینده همچنان با کاهش تولید و صادرات پسته مواجه خواهیم بود. به‌خصوص اینکه معیشت بیش از ۵ میلیون نفر در ۲۷ استان کشور به تولید و صادرات پسته بستگی دارد. قیمت پسته ایران از سال ۹۷ که پیمان‌سپاری از سوی بانک مرکزی اعمال شد در بازارهای جهانی کاهش یافت. این مسئله در کنار وجود تحریم که نقل و انتقال پول و عملیات بانکی را بسیار دشوار کرده، موجب کاهش صادرات پسته و متضررشدن باغداران شده است. صادرکنندگان پسته با تشدید تحریم‌ها مجبور شدند با صرف هزینه‌های هنگفت از شبکه‌های هزینه‌بر و پیچیده‌ای برای انتقال سود حاصل به چرخه اقتصاد کشور و بازگرداندن ارز استفاده کنند که این شیوه پرزحمت دادوستد نیز ممکن است از طرف آمریکا با تحریم کشورهای طرف ایران محدود شود.

راهکار حل پیمان‌سپاری ‌ارزی

به‌صورت ‌کلی هر اقتصادی که از تک‌نرخی‌بودن خارج شود، فساد و رانت تولید می‌کند و در روند رسیدن کالا به‌دست مردم مشکل ایجاد می‌شود. بنابراین حل مسئله چندنرخی‌بودن ارز در ارتباط با صادرات پسته بسیار اهمیت دارد. دبیرکل انجمن پسته ایران در این‌باره می‌گوید: فاصله ارز نیمایی با ارز آزاد بسیار زیاد است که این فاصله باید کاهش یابد. اجرای این راهکار مستلزم تفاهم با صادرکننده‌ها و همکاری ارگان‌های مختلف ازجمله وزارت جهاد، وزارت اقتصاد، مجلس، سازمان توسعه تجارت، بانک مرکزی و وزارت صمت است. رضایی نکته بعدی را ضرورت ازبین‌بردن فاصله بین ارز آزاد و ارز حاصل از صادرات پسته می‌داند و می‌افزاید: راه‌حل این مشکل، هدایت تقاضاها یا اقلام مجاز وارداتی است به این معنا که مازاد بر ارز با منشأ دولتی را به سمت ارز حاصل از صادرات کالا بریم. یعنی به‌عنوان مثال ارزی که در خارج از صادرات پسته به‌دست آورده‌ایم به واردات اقلام مجاز مانند همین واکسن کرونا اختصاص دهیم

تهاتر کالا

یکی از دیگر پیشنهادات برای کمک به حل مشکل ارزی صادرکنندگان پسته ارز تهاتری است. به‌عنوان مثال، صادرکننده پسته، محصول خود را به چین صادر می‌کند، ارز حاصله در چین موجود است، در همین حال، فرد یا شرکتی که واردکننده کالاهای اساسی است، می‌تواند از ارز صادرکننده پسته برای تسهیل در واردات مدنظر خود استفاده کند. رضایی در ادامه راهکارهای حل مشکلات ارزی می‌گوید: ایجاد خط سبز ویژه برای واردات مجاز به شرط تامین ارز موردنیاز از ارز حاصله از صادرات پسته یا کالای کشاورزی نیز به‌عنوان راهکار می‌تواند مؤثر باشد. پیشنهاد اصلاحی دیگر در ارتباط با عملکرد بانک مرکزی است؛ بانک مرکزی بهتر است ضمن حصول اطمینان از بازگشت ارز صادرکنندگان، بر کنترل نقل و انتقالات ارزی و ریالی مرتبط با صادرات پسته اصرار نکند.

فرصت صادرات را از دست ندهیم

از دست‌ندادن بازارهای جهانی در فصولی که پسته ایران خریدار دارد، درباره صادرات پسته مهم است، هرچند صادرات پسته در مهر امسال چندان ناامیدکننده نبود به‌طوری که در مهر امسال حدود ۱۷ هزار تن پسته صادر شد درحالی‌که صادرات در مرداد ۸ هزار تن بود و در شهریور به ۱۳ هزار تن رسید. دبیرکل انجمن پسته ایران با تأکید بر حفظ فرصت‌های صادرات پسته می‌گوید: از مهر تا دی‌ هر سال به‌دلیل وجود مراسم‌های مهمی مانند جشن کریسمس در اروپا، جشن‌های بومی هندی‌ها و جشن چینی‌ها فرصت خوبی برای صادرات پسته ایران است که نباید امسال این فرصت را برای فروش ۱۳۵ هزار تن پسته تولیدشده از دست بدهیم

موانع داخلی سد راه پسته‌کاران

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که آمریکا با تولید ۴۰۰ هزار تن پسته در سال، بازارهای جهانی پسته که حدود یک قرن در اختیار ایران بوده را تصاحب کرده است و این مسئله منافع ایران در بازارهای پسته را تهدید می‌کند. رضایی اما بر این باور است که آمریکا تهدیدی برای بازار پسته ما نیست، اتفاقا آمریکا با یافتن بازارهای جدید در طول چند سال گذشته، پای ایران را نیز به این بازارها باز کرده و حتی موجب افزایش قیمت پسته نیز شده است. او تأکید می‌کند که زمانی که بازار پسته فقط در دست ایران بود، قیمت هرکیلو پسته ۴ دلار بود، اما بعد از ورود آمریکا و یافتن بازارهای جدید، قیمت پسته تا ۱۰ دلار افزایش یافت؛ هم‌اکنون هم ما پسته را با قیمت ۸ دلار می‌فروشیم که نسبت به گذشته رضایت‌بخش‌تر است. دبیرکل انجمن پسته کشور در پایان معتقد است آنچه نسبت به آمریکا تهدید جدی‌تری برای صادرات پسته ایران است، مشکلات و موانع تولید در داخل است که باید با همکاری دولت رفع شود تا باغداران و صادرکنندگان این محصول از دلسردی و خمودگی فعلی رها شوند

دغدغه‌های استانی پسته‌کاران

پسته‌کاران دامغانی گلایه دارند با توجه به کمبود آب در منطقه، اجرای طرح‌های لوله‌گذاری و ایجاد استخر ذخیره آب بسیار ضروری است اما مسئولان توجهی به ارائه این تسهیلات ندارند. پسته‌کاران یزد نیز ضمن ابراز نارضایتی نسبت به کیفیت سموم و مواد مغذی لازم، خواستار برگزاری کارگاه‌ها و کلاس‌های آموزشی برای باغداران برای علمی‌کردن روش‌های کاشت و برداشت هستند. مسئله دیگر مورد اعتراض پسته‌کاران کشور، ناکارآمدی بیمه محصولات است؛ آنها انتظار دارند بیمه محصول، جایگزین بیمه هزینه شود تا خساراتی که باغدار بر اثر شرایط جوی و طبیعی متحمل می‌شود، جبران شود.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

انتشار این پست

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

مشترک شدن در خبرنامه ما

به روزترین ها رادریافت کنید و از بهترین ها بیاموزید

جستجوی بیشتر

رقیب پسته ایران

این روزها در بازار صادرات و واردات، یکی از اخبار تلخ و نگران کننده، از دست‌رفتن جایگاه ایران در بازارهای خشکبار منطقه و بازارهای جهانی

فوگر یا مه پاش حرارتی

فوگر یا مه پاش حرارتی ثابت  مدل PULSE K30-20-STD فوگر یا مه پاش حرارتی دستگاهی است که مایع را با نیروی ترمو پنوماتیک به ذراتی

برای دسترسی به تمامی امکانات سایت من لطفا نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید

هنوز عضو نشده اید؟

برای دسترسی به تمامی امکانات سایت من لطفا نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید

هنوز عضو نشده اید؟

برای دسترسی به تمامی امکانات سایت من لطفا نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید

هنوز عضو نشده اید؟

برای دسترسی به تمامی امکانات سایت من لطفا نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید

هنوز عضو نشده اید؟